AI bouwt de formule, Excel doet de som
Vraag een AI-assistent om de omzet uit een geplakte tabel op te tellen, en u krijgt een getal. Met een nette zin erbij, en zonder enige twijfel. Of dat getal klopt, is een tweede vraag.
Vraag dezelfde assistent om een formule die die omzet optelt, en u krijgt meestal iets bruikbaars. Dat verschil is de kern van dit artikel.
Een taalmodel voorspelt tekst
Copilot, ChatGPT en Claude zijn taalmodellen. Ze zijn getraind om het meest waarschijnlijke vervolg op een tekst te geven. Daar zijn ze opvallend goed in: een mail opstellen, een document samenvatten, uitleggen wat een formule doet.
Rekenen is iets anders. Bij een som van tien getallen gaat het vaak goed. Bij een kolom van tweehonderd rijen, een gewogen gemiddelde of een omrekening met percentages wordt het onbetrouwbaar. Bij lange invoer slaat een model soms rijen over, zonder dat te melden.
Sommige assistenten rekenen tegenwoordig via een stukje code dat ze zelf schrijven en uitvoeren. Dat gaat een stuk beter. Maar u ziet niet altijd of dat gebeurde, of dat het getal “gewoon” voorspeld is.
Waar het wel sterk in is
- Een formule bouwen. “Ik wil per klant de omzet van dit jaar naast vorig jaar, in Excel.” U krijgt een formule die u zelf kunt controleren en die Excel uitrekent.
- Een formule uitleggen. Een geneste ALS-formule van een vorige collega, of een DAX-meting die niemand meer begrijpt. Daarover meer in Laat AI uw formule uitleggen voordat u hem gebruikt.
- Structuur aanbrengen. Welke kolommen heeft u nodig voor een analyse, hoe zet u een draaitabel op, hoe deelt u een probleem op in stappen.
- Tekst bij cijfers. Een toelichting bij de maandcijfers, op basis van de cijfers die u zelf heeft uitgerekend.
Werkwijze die wel werkt
- Laat AI de formule maken, niet de som. Excel of Power BI rekent, de assistent helpt u aan de juiste formule.
- Test op een paar rijen waarvan u de uitkomst kent. Klopt het voor drie klanten die u uit uw hoofd kent, dan is de kans groot dat het voor de rest ook klopt.
- Vraag naar de aannames. “Wat gebeurt er met lege cellen? Met negatieve bedragen? Met een klant die twee keer voorkomt?” Een goede formule heeft daar een antwoord op.
- Plak geen hele exports. Kolomnamen en een paar verzonnen voorbeeldrijen zijn genoeg om een formule te laten bouwen. Dat is ook veiliger, zie Een export in een chatvenster plakken.
Waarom dit verder gaat dan Excel
Hetzelfde principe geldt als u straks vragen stelt aan uw data, bijvoorbeeld met Copilot in Power BI. Ook dan rekent het taalmodel niet zelf. Het zoekt de meting en de kolommen die bij uw vraag passen, en laat Power BI het werk doen.
Dat werkt alleen als die metingen vastliggen en beschreven zijn. Weet het taalmodel niet welke van de drie omzetmetingen de juiste is, dan kiest het er een. Overtuigend, en mogelijk verkeerd. Daarom zeggen we: AI begint bij goede data.
Heeft u een concreet idee voor AI in uw organisatie? Met de AI-ijsberg ziet u in twee minuten wat het van uw data vraagt.